افسردگي پس از زايمان

بسياري از مادران پس از زايمان در چند روز يا چند هفته اول بعد از زايمان احساس خستگي و افسردگي دارند . تولد بچه با تغييرات زيادي در زندگي مادر همراه است و تطابق با اين وضع جديد نياز به گذشت زمان دارد . اين تغيير كوچك در خلق و خوي مادر شايع بوده و بيماري تلقي نمي شود . از هر 10 خانم 8 نفر بعد از زايمان دچار اين حالت مي شوند .
افسردگي با شدت بيشتر نسبتا” شايع بوده و در چند هفته تا چند ماه بعد از زايمان ديده ميشود و از هر 10 خانم يكنفر بعد از زايمان به آن دچار ميشود. از هر 1000 نفر خانم بعد از زايمان 1 نفر دچار بيماري حاد رواني ميشود كه بايد در بيمارستان بستري و درمان شود .
بنظر ميرسد افسردگي بعلت كاهش ناگهاني مقدار هورمونهاي موجود در خون كه توسط جفت ساخته ميشوند ، ايجاد ميشود تغيير ميزان اين هورمونها ممكنست افسردگي و حتي بيماري رواني شديدي در مادر ايجاد كند .
اغلب خانم هائيكه بعد از زايمان دچار افسردگي ميشوند ، از قبل مستعد ابتلا به افسردگي بعد از ايمان بوده اند . افسردگي بعد از زايمان ميتواند ارثي و فاميلي هم باشد . ساير عوامل ايجاد كننده اين حالت مثل احساس تنها شدن يا ناكفايتي و نگراني درباره مسئوليت هاي جديد ، ميتوانند استرس ايجاد كرده و بدنبال آن افسردگي ايجاد شود . كمبود خواب بعلت مواظبت از نوزاد ، خستگي از يك زايمان طولاني ، يا وجود زخمهاي دردناك ( مثل زخم سزارين ) ميتوانند اين حالت را شديد تر كنند ، مادراني كه زايمان سخت و طولاني داشته اند بيشتر دچار افسردگي بعد از زايمان ميشوند وچنانچه استرسي از طرف همسر نيز در اين زمان اضافه شود امكان دارد كه افسردگي بعد از زايمان شروع شده و يا بدتر شود . بعضي از خانمها بعد از زايمان دچار اضطراب ميشوند و ممكنست حالت هاي حمله اي وحشت و ترس و بيقراري و تنگي نفس پيدا كنند . اگر اين حالت هاي حمله اي ترس درمان نشوند نهايتا” افسردگي ايجاد ميشود .
اگر چه كه علت دقيق ايجاد بيماري رواني شديد شناخته نشده است ، ولي وجود سابقه افسردگي ، ديوانگي در قبل كه بهبودي پيدا كرده است ، ميتواند عامل بيماري رواني شديد فعلي باشد.
علائم افسردگي بعد از زايمان 3 تا 10 روز بعد از زايمان پيدا ميشود پس از شروع علائم ، ظرف 5 روز علائم بسيار شديد مي شوند . بيقراري ، گريه ، خستگي و تحريك پذيري و فقدان قدرت تمركز فكر، اختلال در خوابيدن ، بي اشتهايي و عدم توانائي در انجام كارهاي نوزاد و روزانه از علائم اين بيماري هستند .
افسردگي بعد از زايمان ممكنست در هر زماني و در طي 6 ماه اول بعد از زايمان ايجاد شود و علائم آن مشابه افسردگي بلافاصله بعد از زايمان است .
علائم بيماري رواني شديد ( ديوانگي ) بعد از زايمان معمولا” بسرعت و در طي 2 تا 3 هفته بعد از زايمان ايجاد مي شود اين علائم عبارتند از بيخوابي و تغييرات سريع رواني از افسردگي به ديوانگي ، توهمات شديد ، تيرگي شعور و گاهگاهي تمايل به خودكشي ، ترس از صدمه زدن به نوزاد نيز وجود دارد . اگر بعد از زايمان دچار افسردگي شديد خيلي سريع آن را به اطرافيان اطلاع دهيد .

مادري كه دچار افسردگي بعد از زايمان شده است ، شديدا” بايد حمايت روحي شود ، اين كار از طريق همسر،دوستان ، كارفرما و بستگان او قابل انجام است . مادر را هيچگاه نبايد تنها گذاشت و بايد تا حدي كه امكان دارد استراحت كند .
چنانچه افسردگي خيلي خفيف باشد نيازي به درمان دارويي ندارد و انجام اقدامات حمايتي كافي ميباشد و اين حالت خود بخود بهبودي مييابد .

اگر علائم افسردگي متوسط يا زياد باشد و مادر نتواند كار روزانه خودرا انجام دهد، علاوه بر اقدامات حمايتي ، مراجعه به پزشك و درمان دارويي و روان درماني ، لازم است .
اگر افسردگي شديد باشد يا بيماري شديد رواني ايجاد شده باشد ، بيماربايد در بيمارستان بستري و درمان شود . معمولا” نوزاد نيز بايد همراه مادر بستري شود و تماس مادر با او قطع نشود . در بيمار بستري در بيمارستان امكان مصرف دارو به مقادير زياد وجود دارد زيرا بيمار دائما” تحت نظر است و مسئوليتي در مورد امور منزل و بچه داري ندارد .
داروهاي ضد بيماري رواني شديد براي آندسته از بيماراني كه دچار بيماري حاد رواني شده اند تجويز ميشود .
مادراني كه از اين داروها مصرف ميكنند به بچه نبايد شير بدهند زيرا داروهاي ضد افسردگي و ضد بيماريهاي شديد رواني ميتوانند وارد شير مادر شده و از طريق شير به نوزاده رسيده و باعث صدمه به نوزاد بشوند .

افسردگي خفيف در طي چند هفته خود بخود با درمانهاي حمايتي بهبودي پيدا ميكند .
افسردگي شديد با مصرف دارو در عرض 2 تا 4 هفته ، به دارو جواب داده و ممكنست كه بهبودي كامل يكسال طول بكشد . ولي بهر حال مصرف دارو تا ماهها توصيه ميشود .
اشكال مختلف افسردگي معمولا” تمايل به عود داشته و در زايمانهاي بعدي مجددا” عود ميكنند ، اين خانمها بعد از هر زايمان بايد مورد حمايت ها و اقدامات خاص قرار بگيرند . از هورمونها نيز در درمان اين عود ها ميتوان استفاده كرد تا از قطع ناگهاني ميزان هورمونها كاسته شود و سپس بتدريج هورمون مصرفي كاهش مييابد تا قطع شود منبع : Family health 2000