غذاي كودك در هفت ماهگي

 

هفته اول ماه هفتم

شروع غذاي كمكي با فرني آرد برنج است كه روز اول از يك قاشق مرباخوري يك بار در روز (ظهر) شروع شده و كم كم به مقدار و دفعات آن اضافه مي‌شود به طوري كه روز دوم به دو قاشق مرباخوري (يك قاشق ظهر و يك قاشق عصر), روز سوم به سه قاشق مرباخوري (ظهر و عصر و شب هر بار يك قاشق), روز چهارم به 4 قاشق مرباخوري (صبح, ظهر, عصر و شب هر بار يك قاشق) روز پنجم به 8 قاشق مرباخوري(صبح, ظهر, عصر و شب هر بار 2 قاشق) و روز ششم و هفتم به 12 قاشق مرباخوري(صبح, ظهر, عصر و شب هر بار 3 قاشق) مي‌رسد.
توجه:1- با شروع غذاي كمكي, دادن آب جوشيده خنك شده به دفعات و حجم مورد علاقه شيرخوار, لازم است.

2- علاوه بر قطره مولتي ويتامين (15 تا 25 قطره در روز) استفاده از قطره آهن (15 قطره در روز) يا شربت آهن به مقدار 5/1 cc (معادل 5/12 ميلي گرم) ضروري است.

3- اگر از قطره‌هايي استفاده مي شود كه هم مولتي ويتامين و هم آهن دارند 30 قطره در روز كافي بوده و نيازي به استفاده از قطره يا شربت آهن و يا ويتامين به طور جداگانه نيست.

4- توصيه مي‌شود دادن قطره آهن و قطره مولتي ويتامين به كودك, تا 2 سالگي ادامه داشته باشد.

5- بعد از دادن قطره يا شربت آهن به شيرخوار علاوه بر خوراندن كمي آب جوشيده سالم به او, بايد دندانهاي او را با پارچه تميزي پاك كرد يا مسواك زد.

طرز تهيه فرني

براي تهيه فرني از 2 روش زير مي‌توان استفاده كرد:
روش اول:

1- آرد برنج يك قاشق مرباخوري سرصاف

2- شكر نصف قاشق مرباخوري سرصاف

3- شير (ترجيحاً شير مادر) 5 قاشق مرباخوري

آرد برنج بايد اول با كمي آب و شكر (به ميزان فوق) كاملاً پخته شود سپس 5 قاشق مرباخوري شير اضافه گردد. قوام فرني بايد كمي بيشتر از شيرمادر باشد. اگر از شيري به جز شير مادر استفاده مي‌شود حتماً بايد قبلاً جوشانده شود.
روش دوم:

1- آرد برنج يك قاشق مرباخوري سرصاف

2- شكر نصف قاشق مرباخوري سرصاف

3- شيرپاستوريزه 120 سي سي (معادل نصف ليوان معمولي)

در اين روش اول 120 سي سي شير پاستوريزه را به مدت 10 دقيقه مي‌جوشانند, سپس آب جوشيده خنك شده را به آن اضافه مي كنند تا حجم شير مجدداً به 120 سي سي برسد بعد آرد و شكر را به شير اضافه مي‌كنند و مجدداً حرارت مي‌دهند تا به قوام فرني برسد.

هفته دوم ماه هفتم

در اين هفته مي‌توان حريره بادام را به رژيم غذايي كودك اضافه نمود. شروع آن نيز مانند فرني از يك قاشق مرباخوري يك بار در روز تا روز ششم و هفتم به 12 قاشق مرباخوري در روز برسد. فراموش نشود كه در اين هفته به تدريج كه مقدار و دفعات تغذيه با حريره بادام افزايش مي‌يابد مقدار و دفعات تغذيه با فرني كم مي‌شود بنابراين در هر وعده و يا در تمام دفعات مي‌توان حريره بادام را جايگزين فرني نمود.
طرز تهيه حريره بادام

بادام شيرين 5 عدد

آرد برنج يك قاشق مرباخوري سرصاف

شكر نصف قاشق مرباخوري سرصاف

شيرپاستوريزه 120 سي سي معادل نصف ليوان معمولي

اول بادام ها را حدود چند ساعت در آب جوش خيس كرده, پوست آن را جدا نموده و نرم مي كنند (با رنده يا هر وسيله ديگري كه در خانه وجود دارد) سپس همراه با آرد برنج و شكر در شير آن قدر مي‌جوشانند تا قوامي مثل فرني پيدا كند.
دو هفته آخر ماه هفتم

ضمن ادامه تغذيه با شير مادر قبل از هر وعده غذاي كمكي, در اين دو هفته شيرخوار با غذاي جديدي آشنا شده و سوپ به رژيم غذايي او اضافه مي شود. بدين ترتيب كه روز اول, صبح و عصر و شب هر بار از سه قاشق مرباخوري فرني يا حريره بادام استفاده مي‌كند و ظهر علاوه بر فرني يا حريره بادام, يك قاشق مرباخوري سوپ هم مي‌خورد. به اين ترتيب هر روز يك قاشق مرباخوري به سوپ ظهر و شب اضافه ولي از فرني يا حريره بادام كم مي شود تا بر حسب اشتهاي كودك, مقدار سوپ به 3 تا 6 قاشق مرباخوري در هر وعده برسد.
براي سهولت كار و رعايت تنوع در غذاي شيرخوار مي‌توان يك روز در ميان از فرني و حريره بادام استفاده كرد.
طرز تهيه سوپ

گوشت بدون چربي به اندازه يك تكه خورشتي(معمولاً به اندازه يك تخم مرغ متوسط) به ترتيب اولويت و ارجحيت گوشت گوسفند, مرغ, گوساله.

برنج يك قاشق مرباخوري

هويج متوسط يك سوم

بعد از اينكه گوشت كمي پخته شد برنج و هويج اضافه مي شود. پس از پختن كامل, بايد همه مواد سوپ را مخلوط و نرم كرد تا به غلظت فرني برسد.
توجه:

1- هر سه روز يك بار يك نوع سبزي به سوپ اضافه مي شود مانند جعفري, گشنيز, لوبيا سبز, كدوسبز, كرفس و …

2- به سوپ, نمك, شكر يا چاشني نبايد اضافه كرد.
3- بهتر است, كدو, كرفس و لوبيا سبز را اول پخته و بعد به سوپ اضافه كنند.
4- سبزي‌ها بايد در آخرين لحظات پخت اضافه شود. در ظرف را نيز مي‌بندند تا ويتامين هاي آن از بين نرود.
5- اسفناج تا يك سالگي مجاز نبوده و نبايد به سوپ شيرخوار اضافه شود.

برنامه غذايي شيرخوار در هفته سوم ماه هفتم

 

	صبح	ظهر	عصر	شب
روز اول	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	1 قاشق مرباخوري سوپ + 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره
روز دوم	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	1 قاشق مرباخوري سوپ + 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	1 قاشق مرباخوري سوپ + 3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره
روز سوم	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	2 قاشق مرباخوري سوپ + 2 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	2 قاشق مرباخوري سوپ + 2 قاشق مرباخوري فرني يا حريره
روز چهارم	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 تا 4 قاشق مرباخوري سوپ	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 تا 4 قاشق مرباخوري سوپ
روز پنجم	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 تا 5 قاشق مرباخوري سوپ	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 تا 5 قاشق مرباخوري سوپ
روز ششم	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ	3 قاشق مرباخوري فرني يا حريره	3 تا 6 قاشق مرباخوري سوپ

كم خوني فقر اهن

كم خوني بعلت كمبودآهن
گلبولهاي قرمز وظيفه حمل اكسيژن از ريه را به سلولها به عهده دارد . ماده هموگلوبين موجود در گلبول توانائي حمل اكسيژن را داشته و آهن براي ساخته شدن هموگلوبين لازم ميباشد .طول عمر طبيعي گلبول قرمز 120 روز بوده و گلبولهاي قرمز دائما” درحال ساخته شدن هستند .ميزان آهن در بدن هميشه درحد ثابتي نگهداشته ميشود . اين تعادل از طريق جذب آهن از روده و مقداري كه از بدن دفع ميشود ، بوجود ميآيد چنانچه ميزان دفع بيشتر از حد نرمال و مقدار جذب آن بشود ، ذخيره آهن بيماركاهش يافته و كم خوني فقر آهن پيدا مي شود . نياز به آهن در دوران بچگي ، بلوغ ، حاملگي و در حين قاعدگي بيشتر شده و در خانمها و بچه ها كم خوني بيشتر ديده مي شود . شايعترين علت كم خوني فقر آهن در مردان بالغ و خانمهاي يائسه ، از دست دادن خون ( از هر راهي ) مي باشد . شايعترين محل خونريزي از دستگاه گوارش است .
در كم خوني فقر آهن معمولا” اندازه گلبولهاي قرمز كوچكتر از حد معمول بوده و گلبولها كم رنگ تر هستند ولي تشخيص دقيق تر با آزمايش خون و اندازه گيري مواد خاصي در ان انجام مي شود . هميشه به همراه درمان بايد علت كمبود آهن نيز بررسي شود .
علت كمبود چيست ؟
از دست دادن خون شايعترين علت ايجاد كم خوني فقرآهن ميباشد .مثلا” خانمهائيكه بمدت طولاني دچار افزايش مقدار خون عادت ماهانه مي شوند ، يا كسانيكه بعلت زخم معده و اثني عشر روزانه مقداري خون از دست ميدهند در معرض اين نوع از كم خوني هستند .
دومين علت ايجاد اين نوع كم خوني بعلت كاهش جذب يا كمبود آهن در رژيم غذايي ميباشد . بيماريهايي كه به جدار داخلي معده و روده صدمه ميزنند باعث ميشوند تا آهن بمقدار كمتري جذب شود .گاهي انجام عملهاي جراحي خاص روي دستگاه گوارش باعث كاهش جذب آهن از روده مي شود .( مثل برداشتن معده )مصرف كلسيم بمقادير زياد در رژيم غذائي روزانه باعث ميشود كه آهن به مقدار كمتري جذب شود مواد موجود در چاي نيز باعث مي شود تا آهني كه در سبزيجات وجود دارند جذب نشود ولي روي آهن موجود در انواع گوشت اثري ندارد .
علائم :
علاوه بر علائم اصلي بيماري كه باعث كم خوني شده است ، علائم زير بعلت كم خوني پيدا مي شود .خستگي و احساس ضعف ، رنگ پوست كم رنگ و پريده ، تنگي نفس با فعاليت هاي خفيف و در موارد شديد،  شكل ناخنها تغيير پيدا كرده و گود ميشود . گاهگاهي گوشه هاي لب ترك خورده و زخم شده و زبان نيز سطح صافي پيدا كرده و بسيار قرمز ميشود . اگر كمبود آهن شديد بوده و مدتي طول بكشد ، بيمار دچار نارسايي قلبي ميشود ، زيرا قلب بعلت كمبود اكسيژن بايد بمقدار بيشتري فعاليت كند و در نتيجه پس از مدتي نارسا ميشود در بچه ها كاهش رشد و كم شدن دفاع بدن در مقابل عفونت نيز ايجاد ميشود .
چه بايد انجام داد ؟
پس از مراجعه به پزشك و انجام آزمايشات لازمه درمان شروع مي شود .هميشه بايد علت كم خوني فقر آهن پيدا شود و از همه مهمتر ، سرطانهاي دستگاه گوارش ، كنار گذاشته شود و ثابت شود كه بيمار سرطان ندارد .
كم خوني فقر آهن خيلي زود به درمان خوراكي با آهن جواب ميدهد .پس از چند هفته درمان با آهن ، بايد مجددا” آزمايش خون انجام شود تا مشخص شود كه كم خوني بهتر شده است يا خير ؟
معمولا” نيازي به تزريق آهن پيدا نمي شود .( مگر درمواردي كه آهن خوراكي عارضه گوارشي ايجاد كند ) نياز روزانه : در يك مرد بالغ روزي 8 ميلي گرم و در خانمها 18 ميلي گرم و در حين حاملگي 27 ميلي گرم آهن در روز لازم است .
منابع آهن : بهترين منبع آهن در مواد غذايي مصرفي ما ، ماهيچه مي باشد . در حبوبات و بعضي از سبزيجات موادي وجود دارد ( فيتات ) كه مانع از جذب آهن ميشود. ويتامين C  باعث افزايش جذب آهن از روده ميشود .
زياده روي در مصرف آهن : چنانچه شخص سرخودو بدون وجودكمبود آهن ، از قرص هاي آهن استفاده كند آهن اضافه در سلولهاي كبد ، پانكراس ، قلب و چشم رسوب كرده و به اين اعضاء صدمه ميزند . مصرف همزمان آهن با جذب بسياري از داروها مغايربوده و مانع جذب آنها ميشود .
كدام غذاها آهن بمقداركافي دارند : گوشت قرمز 2 ميلي گرم درصد ، گوشت مرغ 2/1 ميلي گرم درصد ، 1 عدد موز 7/. ميلي گرم ، ماهي 9/. ميلي گرم درصد ، لوبياي پخته 3/. ميلي گرم درصدآهن دارند  ،سبوس گندم 5/4 ميلي گرم در 100، سيب زميني 2/1 ميلي گرم درصد . اسفناج پخته 5/1 ميلي گرم ، انجير خشك 10 عدد  4  ميلي گرم  يك تخم مرغ 1 ميلي گرم
راههاي دفع آهن از بدن : بغير از خونريزي بهر شكلي  كه موجب ميشود تا مقداري آهن از بدن خارج شود ، آهن از راه صفرا ، پوست و ادرار بمقادير ناچيزي روزانه دفع مي شود بنابر اين با مصرف نابجاي قرص هاي حاوي آهن ، اين ماده راهي براي خروج سريع از بدن نداشته و در بافت هاي بدن رسوب ميكند .
چرخه آهن در بدن : پس از ورود آهن در هموگلوبين ( ماده ايكه اكسيژن را حمل ميكند ) و ورود هموگلوبين بداخل گلبولهاي قرمز ، گلبولها بطور متوسط 120 روز عمر كرده و سپس توسط اعضاي خاصي در بدن (مخصوصا” طحال ) از جريان خون خارج شده و پس از تخريب ، آهن آن مجددا” براي ساخته شدن هموگلوبين در بدن بكار گرفته ميشود .
فراموش نكنيد (( آهن )) يك داروي تقويتي نيست

منبع :Family health 2000