پيشگيري و درمان آنفلوآنزا

واكسيناسيون بيشترين اقدامي است كه براي پيشگيري از آنفلوآنزا در جامعه انجام مي شود ، اين واكسن بايد از ويروس آنفلانزايي كه در همان فصل شايع شده است تهيه شده باشد و اگر واكسني با اين مشخصات آماده شود، مي تواند حدود 50 تا 80 % افراد واكسينه شده را در مقابل ابتلا به آنفلوآنزا ، مقاوم كند .
واكسني كه در حال حاضر در بازار دارويي موجود است از ويروس نوع A و B كه غيرفعال مي باشد ساخته شده و به خاطر درجة خلوص بالايي كه دارد ، عارضة زيادي را پس از واكسيناسيون ايجاد نمي كند .
5% كساني كه با اين واكسن ايمني پيدا مي كنند ، پس از تزريق دچار تب شده و علائم خفيفي از بيماري در آنها پيدا مي شود كه حدود 8 تا 24 ساعت بعد از تزريق واكسن شروع مي شود .
در يك سوم موارد در محل تزريق درد ، ورم و قرمزي ايجاد مي شود .
به علت اين كه ويروس در جنين جوجه و در تخم مرغ كشت مي شود ، كساني كه به تخم مرغ حساسيت دارند نبايد از اين واكسن استفاده كنند .
پس از تزريق واكسن ، يك نفر در ميليون فرد واكسينه شده دچار سندرم گيلن باره مي شود ولي با توجه به عوارض آنفلوآنزا ، پذيرش اين خطر قابل قبول مي باشد.
موسسة بهداشت عمومي آمريكا ، تزريق واكسن آنفلوآنزا را براي تمام افراد بالاي 6 ماه سن كه در معرض خطر عوارض آنفلوآنزا هستند ، توصيه كرده است .
واكسن هاي جديد چون از ويروس كشته شده ساخته شده اند ، براي افرادي كه ضعف سيستم ايمني دارند نيز قابل استفاده مي باشد .
واكسيناسيون با شروع فصل پائيز ، فوراً بايد شروع شود ، زيرا با شروع فصل پائيز اپيدمي آنفلوآنزا شروع مي شود .
اخيراً FDA در آمريكا ، نوعي از واكسن را كه با ويروس زنده ساخته شده توصيه كرده است ، اين واكسن به شكل اسپري بوده و داخل بيني پاشيده مي شود . اين واكسن تا 92% ايمني ايجاد كرده و به خوبي تحمل مي شود و به خصوص در بچه ها اثر خوبي داشته و تزريقي هم نيست .
سازمان FDA اين واكسن را براي تمام افراد سالم از 5 تا 49 سال توصيه كرده است . نكتة جالب ديگري كه اين واكسن داراست ، همراهي ويروس هاي شايع سرماخوردگي با ويروس آنفلوآنزا مي باشد و در نتيجه شخص واكسينه شده در مقابل عفونت هاي ويروسي شايع كه سرماخوردگي معمولي ايجاد مي كنند نيز ايمن ميشود.
پيشگيري با آمانتادين يا ريمانتادين با دوز 100 تا 200 ميلي گرم در روز در 70 تا 100% موارد آنفلوآنزاي A موثر مي باشد .
Oseltamivir به مقدار 75 ميلي گرم در روز خوراكي يا Zanamivir به مقدار 10 ميلي گرم به صورت اسپري تنفسي ، حدود 84 تا 89 % در مقابل آنفلوآنزاي A و B موثر بوده است .
پيشگيري به توسط دارو بايد در افرادي كه در معرض خطر عوارض بيماري هستند انجام شود .
به همراه دارو از واكسن نيز مي توان استفاده كرد ولي اگر واكسن حاوي ويروس زنده باشد ، دارو مانع از ايجاد ايمني مي شود .
مصرف دارو بايد تا پايان فصل ادامه يابد .
آمانتادين و ريمانتادين براي پيشگيري در بالغين و بچه هاي بالاي يك سال و Oseltamivir براي بالغين و بچه هاي بالاي 13 سال توسط FDA پذيرفته شده است .
درمان :
در مواردي كه بيماري آنفلوآنزا عارضه اي ايجاد نكرده است ، درمان علامتي بوده و از استامينوفن براي درمان سردرد ، كوفتگي ، درد عضلات و تب مي توان استفاده كرد .
از ساليسيلات ها براي بيماران زير 18 سال به علت امكان پيدايش سندرم ري نبايد استفاده كرد .
سرفه معمولاً بعد از چند روز بهبودي پيدا مي كند و اگر مانع از استراحت بيمار شود ، مي توان از تركيبات كدئين استفاده كرد . بيمار تا بهبودي كامل بايد استراحت كرده و سعي كند با افراد سالم تماس نداشته باشد .
آمانتادين و ريمانتادين برا ي درمان آنفلوآنزاي A و Oseltamivir براي درمان آنفلانزاي A و B به كار ميرود و چنانچه تا 48 ساعت بعد از شروع علائم بيماري مصرف شوند ، مي توانند موثر واقع شوند .
درمان با آمانتادين و ريمانتادين مي تواند علائم و دوران بيماري را حدود 50% كاهش دهد .
5 تا 10% افرادي كه از آمانتادين استفاده مي كنند دچار عوارض جانبي خفيف اين دارو در CNS مي شوند (اضطراب ، بي خوابي و اشكال در تمركز ) كه با قطع دارو تمامي عوارض از بين مي روند .
ريمانتادين عوارض كمتري نسبت به آمانتادين ايجاد ميكند .
در بالغين دوز آمانتادين يا ريمانتادين 200 ميلي گرم روزانه به مدت 3 تا 7 روز مي باشد و چون اين دو دارو از كليه ها دفع مي شوند ، در افرادي كه بسيار پير بوده و يا نارسايي كليه دارند ، بايد به مقدار 100 ميلي گرم در روز در اين افراد تجويز شود .
Zanamivir با دوز 10 ميلي گرم دو بار در روز به مدت 5 روز يا Oseltamavir به صورت خوراكي 75 ميليگرم دو بار در روز به مدت 5 روز علائم بيماري را ( چنانچه در 2 روز اول شروع علائم بيماري مصرف شوند ) در عرض 1 تا 5/1 روز قطع مي كنند .
Zanamivir اسپاسم برونش ها را در افراد آسماتيك تشديد كرده و Oseltamivir در بيمار تهوع و استفراغ ايجاد مي كند و چنانچه با غذا مصرف شود اين عارضه كمتر پيدا مي شود .
ويروس هاي مقاومي به آمانتادين و ريمانتادين وجود دارند ولي پيدايش مقاومت به Zanamivir و Oseltamivir بسيار كم ديده مي شود .
بچه هايي كه بيشتر از يك سال دارند با آمانتادين و Oseltamivir قابل درمان بوده و داروي Zanamivir در درمان بچه هاي بالاي 7 سال به كار مي رود . ريباويرين نيز در درمان آنفلانزاي A و B به صورت خوراكي مصرف مي شود ولي هنوز تحقيقات روي اين دارو در حال انجام است .
در مواردي كه بيمار دچار پنوموني اوليه آنفلوآنزا بشود بايد در ICU بستري شده و شديداً تحت كنترل قرار بگيرد .
آنتي بيوتيك ها فقط در مواقعي كه عارضة باكتريال آنفلوآنزا ايجاد شده باشد ، مصرف مي شوند و به طور روتين نبايد تجويز شوند . انتخاب آنتي بيوتيك بايد بر اساس كشت و آنتي بيوگرام ترشحات ريه باشد و چنانچه نتوان از اين راه نوع ميكروب و حساسيت آن را پيدا كرده يا آزمايش به دليلي امكان پذير نباشد ، با توجه به اين كه پاتوژن هاي شايع در اين وضعيت استرپتوكوكوس پنومونيه ، استافيلوكوك طلايي و هموفيلوس آنفلوآنزا مي باشند ، داروي تجويزي بايد بر اساس احتمال وجود اين پاتوژن ها انتخاب شود .
لازم به توضيح است كه چون براي پيشگيري ، بيمار بايد تا چند ماه دارو مصرف كند ، بنابراين سن بيمار براي شروع دارو به عنوان پيشگيري بايد بالاتراز سن بيماري باشد كه فقط 3 تا 5 روز درمان دارويي مي شود .
منبع :
Internal Medicine Harrison . 16th . Ed .2005